Van de straat én de staat
GroenLinks als politiek-maatschappelijke (doorbraak) beweging

Veranderende context
Met de totstandkoming van het huidige, door Wilders gedoogde, rechtse minderheidskabinet en het aantreden van Jolande Sap als nieuw politiek leider, is GroenLinks in een nieuwe fase van haar bestaan terecht gekomen. Regeringsdeelname is voorlopig uit beeld en een relatief nieuwe fractie heeft de lastige taak om in politieke complexe en financieel-economisch dramatische tijden het GroenLinks-gedachtegoed helder en met overtuiging neer te zetten. Deze nieuwe politieke constellatie maakt dat het op onderdelen steunen van het huidige minderheidskabinet, uitgelegd kan worden als steun aan de rechts-populistische gedoogconstructie. Imagoschade en aantasting van onze geloofwaardigheid liggen daarmee om de hoek.

In politiek-strategisch opzicht staat onze partij er goed voor. Met een groene en vrijzinnig-sociale hervormingsagenda hebben we ons handig ten opzichte van D66, de PvdA en de SP gepositioneerd en zijn we een logische bruggenbouwer voor een sociaal-progressieve meerderheid in de Tweede Kamer. Mocht het huidige kabinet tussentijds vallen, dan kan deze positie van doorslaggevend belang blijken te zijn. Wel vraagt de huidige financieel-economische crisis hernieuwd om aandacht voor een eerlijke verdeling van kansen en inkomen.

Hoewel de huidige politieke onderstroom nog steeds wordt gedomineerd door neoliberalisme, anti elite-denken en xenofobie, begint deze agenda barsten te vertonen. Dat biedt kansen voor GroenLinks. Langzaam ontstaat het bewustzijn dat onze eigen schulden-economie de oorzaak is van de huidige, globale financieel-economische crisis. Terecht wijst de Occupy-beweging met de beschuldigende vinger naar banken en tekortschietende overheden. Het positieve neveneffect is dat de angst voor economische teruggang niet meer zo gemakkelijk op allochtonen en nieuwkomers kan worden geprojecteerd. Een vergelijkbaar effect heeft ook de Arabische lente. Arabieren blijken gewone burgers die moe zijn van corruptie en behoefte hebben aan democratische rechten. Hier in Nederland nemen inmiddels veel burgers en bedrijven, het rechtse beleid ten spijt, allerlei duurzame initiatieven. Duurzaamheid wordt steeds breder gedragen.

GroenLinks op zoek naar macht, maar bovenal kracht
Deze nieuwe context vraagt om een nieuwe strategie voor GroenLinks: niet meer ‘van de straat naar de staat’, maar ‘van de straat én de staat’. Los van mogelijk vervroegde verkiezingen, zullen we de tijd moeten nemen om onze basis in de samenleving te versterken. Om te beginnen niet alleen als een ideeënpartij op zoek naar de macht, maar bovenal als een politiek-maatschappelijke beweging op zoek naar meer kracht. Daarvoor is het nodig dat we het rechtse en nieuw ontluikende linkse politieke ongenoegen op straat, in wijken en buurten omarmen en proberen te vertalen in een inclusieve, beschavende en hoopgevende visie op de samenleving. We zullen onze relaties met vakbonden, werkgeversorganisaties en andere NGO’s moeten uitbouwen en verdiepen. En het is van belang dat we onze rol als oppositiepartij scherper framen. Het gaat daarbij niet zozeer over meer markt of meer overheid, maar om de keuze tussen een duurzame, inclusieve economie of een vervuilende, exclusieve economie. Het gaat niet om meer of minder Europa, maar om de keuze tussen een beheersbaar of een onbeheersbaar Europa. Het gaat niet om meer of minder buitenlanders, maar om de keuze tussen een vrije samenleving waarin iedereen meetelt of een egoïstische samenleving waarin groepen worden buitengesloten.

We staan kortom voor de uitdaging om ons sociaal-vrijzinnige gedachtegoed te combineren met een nieuw soort activisme, een fenomeen waarvan we eigenlijk afscheid hadden genomen. Door straat en staat te verbinden, krijgen we een scherper, groener en progressiever profiel en zijn we beter in staat om kansen door een zich langzaam kerende politieke onderstroom te benutten. Door straat en staat te verbinden, ontstaan er mogelijkheden voor GroenLinks om uit te groeien tot een bredere volkspartij met als ultieme ambitie om een duurzame, sociaal-progressieve doorbraak in de Nederlandse politiek te bewerkstelligen.

GroenLinks als open-innovatieve doorbraakbeweging
Willen we voorgaande strategie realiseren dan zullen we GroenLinks minder als hiërarchische, traditionele partij moeten zien, maar meer als een open, innovatieve (doorbraak) beweging van mensen. Burgers, bedrijven, instellingen en de media zijn in dit perspectief partners en leden zijn ambassadeurs, dragers van een permanente grassroots campagne en aanjagers van debat.